سه شنبه 01 خرداد 1397
تاریخ انتشار : 19 اسفند 1393 - 16:02:01
رهنمودی مناسب برای خروج از بحران زیست‌محیطی

جامعه ایران با مشکلات و نابسامانی‌های گوناگونی روبه‌رو است ولی مشکلات زیست‌محیطی ما به طور اصولی با سایر موارد فرق دارد، زیرا رفع مسائل زیست محیطی به سهولت و در زمان کوتاه ممکن نیست و با توجه به کمبود منابعی که در کشور داریم،

رهنمودی مناسب برای خروج از بحران زیست‌محیطی

به گزارش ایربان به نقل از زیست بوم- جامعه ایران با مشکلات و نابسامانی‌های گوناگونی روبه‌رو است ولی مشکلات زیست‌محیطی ما به طور اصولی با سایر موارد فرق دارد، زیرا رفع مسائل زیست محیطی به سهولت و در زمان کوتاه ممکن نیست و با توجه به کمبود منابعی که در کشور داریم، دولت‌ها کمتر رغبت می‌کنند که این منابع محدود خود را صرف مسائل زیست محیطی کنند در نتیجه نه‌تنها توجهی هم به محیط زیست نمی‌شود بلکه هر جا کم و کسری دارند از منابع تجدیدناپذیر آن برداشت می‌کنند. غلبه نگرش توسعه به هر قیمتی و با سرعتی موجب می‌شود که محیط زیست در حاشیه بماند یا پیش پای رشد اقتصادی قربانی شود. برخی از فعالان اقتصادی هم با تلقی اینکه محیط زیست موضوعی روشنفکری است و طرفدارانش در بند دغدغه معیشت مردم نیستند و از روی شکم سیری سخن می‌گویند، خیال خود را از رعایت محیط زیست آسوده می‌کنند. واقعیت این است که بخشی از این نگاه قابل پذیرش است ولی این بخش پذیرفتنی در موارد زیادی پوششی است برای پنهان کردن منافع عده‌ای خاص در استثمار یا تخریب محیط زیست.

 
مساله مهم این است که محیط زیست در کشور متولی واقعی ندارد. درست است که سازمانی به نام محیط زیست داریم همچنان که در همه امور دیگر کشور مثل دریاها و مراتع و... هم سازمان داریم، ولی حساسیت نسبت به محیط زیست پیش از هر جا باید در عرصه مدنی شکل بگیرد. در این صورت بازتاب این حساسیت را در رفتار خودمان و سیاست‌های دولت خواهیم دید. وقتی که از جاده‌های زیبای شمال رد می‌شویم و تا چشم کار می‌کند زباله‌های پلاستیکی و غیر آن را می‌بینیم که نمای طبیعت را کریه کرده‌اند از خودمان خجالت می‌کشیم که چرا جامعه ما تا این حد خودویرانگر است؟ هنگامی که جامعه خود را با دیگران مقایسه می‌کنیم این تفاوت برجسته‌تر می‌شود. حدود ١٥ سال پیش در ایالت کالیفرنیا تصمیم داشتند درختی ویژه را قطع کنند و یک دختر جوان در اعتراض به این تصمیم حدود دو سال در بالای آن درخت زندگی کرد و تا وقتی قول قطعی درباره عدم قطع آن داده نشد درخت را ترک نکرد. در جامعه ما حتی اگر چنین افرادی هم پیدا شوند محیط اجتماعی و رسمی اجازه اقدام به آنان را نمی‌دهد. ولی این یک بخش ماجراست. زیرا این بی‌توجهی ما سبب می‌شود که مدیران دولتی متولی محیط زیست یا منابع طبیعی نیز در حفظ و حراست از این منابع کوتاهی کنند و هر روز بیش از پیش شاهد تجاوز به اراضی منابع طبیعی یا تخریب جنگلها و آلودگی آبها و دریاها و خشک شدن تالابها باشیم. جالب اینکه در کمتر موردی توانسته‌ایم پیوست‌های زیست محیطی طرح‌های عمرانی را ملاک عمل قرار دهیم. نه فقط این پیوست‌های زیست محیطی، بلکه پیوست‌های اجتماعی هم به شیوه‌ای برای توجیه تصمیم از پیش گرفته شده از سوی کارفرما تبدیل شده‌اند و تهیه آنها نیز از طرف مراجع معتبر و مستقل انجام نمی‌شود بلکه کارفرما برای خالی نبودن عریضه این کار را انجام می‌دهد و مجری طرح هم می‌داند چه چیزی باید به عنوان نتیجه بنویسد که مطلوب کارفرما باشد.  ده‌ها سال است که به این شیوه ادامه داده‌ایم امروز از نظر آلودگی هوا اعم از ریزگردها یا دود و آلودگی‌های صنعتی، آلودگی خاک، وضعیت بحرانی منابع آبی و آلودگی‌های آن، خشک شدن تالاب‌ها و رودخانه‌ها، وضعیت پوشش‌های گیاهی و نیز تخریب و کاهش سطح جنگل‌های کشور، شکارحیوانات و وضعیت حیات وحش همه و همه در وضع ناخوشایندی قرار داریم و اگر همه توان خود را بگذاریم شاید در چند سال آینده مانع از افزایش روند تخریب شویم و خیلی بعید است که بتوان این روند را تا دو دهه دیگر متوقف کرد و به سوی بهبود بازگرداند. سخنان دیروز مقام رهبری را در این زمینه می‌توان آغاز فصلی تازه در توجه به محیط زیست دانست. به نظر می‌رسد که علاقه‌مندان به محیط زیست می‌توانند بهترین بهره‌برداران از این سخنان باشند و فعالیت‌های خود را بر اساس محورهای مطرح شده سازماندهی کرده و بر عملکرد محیط زیستی دولت‌ها نظارت کنند. این سخنان دارای چند محور مهم بود.
١- حفظ محیط زیست یک وظیفه حاکمیتی است.
٢- الزام به تهیه سند ملی محیط زیست.
٣- الزام در تهیه پیوست زیست محیطی برای همه طرح‌های عمرانی و صنعتی.
٤- جرم‌انگاری تخریب محیط زیست. باید در قانون، این گونه اقدامات جرم تلقی شوند و افراد سوءاستفاده‌کننده بی‌هیچ اغماضی مورد تعقیب قضایی قرار گیرند و اگر در دستگاه‌ها نیز کوتاهی انجام گیرد، باید با عوامل این کوتاهی هم به‌شدت برخورد شود.
٥- پالایش و بازنگری قوانین برای جرم‌انگاری تخریب محیط زیست، و تقویت نظارت‌های بی‌اغماض از مهم‌ترین راهکارها برای حفظ محیط زیست و مقابله با سود جویان و قانون شکنان است.
٦- حفظ تعادل میان انسان و طبیعت. عامل اصلی بروز مشکلات زیست محیطی به هم خوردن این تعادل است.
٧- تاکید اسلام و ادیان الهی بر لزوم احساس مسوولیت انسان در قبال طبیعت و حفظ تعادل میان انسان و طبیعت.
٨- مساله محیط زیست، مساله این دولت یا آن دولت، مساله این شخص یا آن شخص و مساله این جریان یا آن جریان نیست بلکه موضوعی کشوری و ملی است که باید برای حل مشکلات مرتبط با آن، همه دست به دست یکدیگر دهند.
٩- دستگاه‌های مسوول باید قاطعانه با تعدی به جنگل‌ها به هر بهانه‌ای اعم از هتل‌سازی و جذب گردشگر و ساخت حوزه علمیه تا برخی توجیهاتِ به‌ظاهر قابل قبول، مقابله کنند.
اگر همین موارد به دقت انجام شود و مردم نیز نظارت کنند دیری نخواهد پایید که روند رو به افول شاخص‌های زیست محیطی کشور ابتدا متوقف و سپس آرام‌آرام مثبت خواهد شد.

کد خبر : 17727191293
نظر خود را ارسال نمائید

نام :
آدرس ایمیل :
نظر * :
كد امنیتی : *
 
اگر تصویر ناخواناست را کلیک کنید (اینجا)