جمعه 31 شهریور 1396
تاریخ انتشار : 29 تیر 1394 - 10:15:53
توافق هسته‌ای و همکاری‌های علمی در فضای بعد از تحریم

ایربان- آنچه موجب خوشحالی بیشتر اعضای هیات علمی و پژوهشگران ایرانی شده، این است که در جمع‌بندی توافق بر رفع تحریم‌ها، برچیدن محدودیت‌ها و مضیقه‌هایی که در این سال‌ها پیش پای جامعه پژوهشی کشور برای انجام پژوهش و توسعه علمی کشور بوده مورد تاکید قرار گرفته است.

توافق هسته‌ای و همکاری‌های علمی در فضای بعد از تحریم

به گزارش ایربان به نقل از روزنامه اعتماد از زبان مهدی زارع عضو هیات علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، روز ٢٣ تیرماه توافق هسته‌ای در وین اعلام و موجب مسرت بسیاری از هموطنان شد. این توافق بر پایه تلاش بی‌وقفه تیم مذاکره‌کننده بود که خوشبختانه خود از اعضای هیات علمی و نخبگان علمی کشور هستند. به ویژه آقایان ظریف و صالحی و همکاران‌شان که در این عرصه با به‌کاربردن دانش علمی خود در جهت حفظ منافع ملی ایران درخشیدند و موجب مباهات جامعه علمی ایران هستند. آنچه موجب خوشحالی بیشتر اعضای هیات علمی و پژوهشگران ایرانی شده، این است که در جمع‌بندی توافق بر رفع تحریم‌ها، برچیدن محدودیت‌ها و مضیقه‌هایی که در این سال‌ها (از حدود سال ١٣٨٥ به بعد) پیش پای جامعه پژوهشی کشور برای انجام پژوهش و توسعه علمی کشور بوده مورد تاکید قرار گرفته است. اما در باب انتظارات پژوهشگران در فضای بعد از تحریم باید گفت:

 
الف: از حدود نیمه سال ١٣٩١ که شوک ارزی و سقوط ناگهانی قیمت‌ها در ایران رخ داد، عملا با مضیقه مالی در بخش پژوهشی کشور مواجهیم و در بسیاری از زمینه‌ها، توقف یا رکود و سکون در پروژه‌ها (به ویژه کلان طرح‌های پژوهشی) در کشور دیده می‌شود. پژوهش‌های بنیادی و نوآوری در زمینه‌های مورد نیاز کشور، نیازمند بودجه و امکانات خاص و بر اساس فناوری‌های High-Tech در کشور است. تحریم‌ها عملا به صورت مستقیم و غیرمستقیم این امکانات را محدود، یا به کل، مسیر انجام این نوع فعالیت‌ها را مسدود کرده است. امید است تا رفع تحریم‌ها با گشودن فرصت‌های جدید با برطرف شدن محدودیت‌های مالی و تجهیزاتی همراه شود.
 
ب: پژوهش‌های علمی در تمام کشور‌هایی که تجربیات موفق در توسعه داشته‌اند، همواره به صورت چندین‌جانبه و همکاری‌های علمی گسترده و با حضور چندین کشور امکان‌پذیر است. مدل مناسب برای چنین همکاری‌های چندین‌جانبه، حضور در شبکه‌های پژوهشی است که در آن، کشورهای رده اول پژوهشی مانند امریکا، فرانسه، انگلیس، آلمان و ژاپن حاضر باشند. فضای تحریم، سدی برای بسیاری از بخش‌های پژوهشی و علمی کشور برای مشارکت و حضور در این فضای همکاری‌های بین‌المللی بوده است. جالب (و البته موجب تاسف!) آن است که همین فضای محدودیت، به صورت انگاره غالب حتی در مورد نظام امتیازدهی برای ترفیع و ارتقای اعضای هیات علمی در وزارت علوم درآمده درحالی‌که بخش مهمی از توسعه علم در دنیای امروز محصول همین همکاری‌های گسترده و چندین‌‌جانبه علمی بین‌المللی است. بنابراین در فضای پساتحریم باید علاوه بر شروع مجدد مشارکت در چنین همکاری‌هایی، این نوع ارزیابی و امتیازدهی نیز برای اعضای هیات علمی اصلاح شود.
 
ج: فضای پساتحریم «فرصتی» برای تولید‌کنندگان محصولات علمی و توسعه‌دهندگان فناوری در ایران فراهم می‌کند. تاکید من بر «فرصت» بودن این فضا، برای نشان دادن مخالفتم با «تهدید» بودن چنین فضایی است! اگر برپایه گشوده شدن فضای تعاملات بین‌المللی علمی، محصولات فعالیت‌های علم و فناوری ما فرصت و فضای مناسب برای عرضه و رقابت در فضای بین‌المللی بیابند، هم‌عیار و ملاک واقعی کیفی تولیدات ما بهتر فراهم می‌شود و هم امکانات برای توسعه بیشتر (به ویژه برای توسعه تجهیزات حساس). به باور من مناسب است که برپایه داده‌های واقعی و امکانات موجود، حجم جدیدی برای بازار محصولات علم و فناوری ایران تعیین و هدف‌گذاری شود و با واقع بینی برای تامین ارتباطات لازمه برای رسیدن به چنین هدفی در یک بازه زمانی مشخص (مثلا در ١٠ سال بعد: ١٤٠٤) تلاش و اقدام شود. براساس آخرین آمار‌های موجود در سال‌های ٢٠١٠ تا ٢٠١٤، کشورهای در حال توسعه مانند هند، چین، کره جنوبی و رژیم اشغالگر قدس در جمع ١٠ کشور اول تولید‌کننده فناوری‌ها در دنیا در کنار کشورهایی مانند امریکا، انگلیس، کانادا، ژاپن، آلمان و سوئد قرار گرفته‌اند. به‌‌طور خاص در مورد اولویت‌های علوم و فنون زلزله در کشور ما در فضای پس از تحریم هم می‌توان گفت:
 
١-‌ بازتعریف پروژه بزرگ (کلان طرح) مطالعات جامع پوسته زمین در ایران، که براساس همکاری‌های گسترده با اتحادیه اروپا (به ویژه آلمان، فرانسه، سوییس و انگلیس) در سال‌های قبل از ٢٠٠٥ با حضور چندین موسسه علمی ایرانی (از جمله پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، سازمان زمین‌شناسی کشور، سازمان نقشه‌برداری کشور و...) در حال پیگیری بود ولی عملا در فضای حاصل از تحریم‌ها متوقف شد.
 
٢-‌ توسعه تجهیزات زلزله‌شناسی که در پژوهشگاه زلزله و بخش‌های دیگر کشور آغاز شده ولی در فضای تحریم عملا با محدودیت‌های مهم فنی برای توسعه و عرضه تجهیزات مواجهیم. با رفع تحریم‌ها انتظار می‌رود تا این تجهیزات به صورت گسترده تولید شده و در بازار‌های جهانی نیز قابل عرضه باشند.
 
٣-‌ توسعه تجهیزات مربوط به شبکه‌های لرزه‌نگاری و توسعه شبکه‌های لرزه‌نگاری و شتاب‌نگاری که اکنون هم از نظر کیفیت تجهیزات مورد استفاده در ایران به فوریت نیازمند به‌روز‌رسانی و ارتقای کیفیت در استفاده از امکانات ماهواره‌ای برای رصد برخط لرزه‌نگاری و شتاب‌نگاری در کشور است. این امکانات در شرایط تحریم بسیار محدود شده و عملا در بسیاری از زمینه‌ها توسعه شبکه‌های لرزه‌نگاری حالت رکورد و سکون دارد.
 
٤- توسعه سامانه‌های هشدار پیش‌هنگام زلزله که در کشور ما متاسفانه هنوز به صورت عینی و واقعی رخ نداده است. این در حالی است که کشور‌های مشابه ما (از نظر لرزه‌خیزی و میزان توسعه‌یافتگی) در دهه گذشته این نوع امکانات را به صورت گسترده در کشور خود توسعه دادند (مانند ترکیه، مالزی و اندونزی). این سامانه‌ها یکی از اجزای لاینفک کاهش ریسک زلزله در کشور ما هستند و لازم است تا به سرعت این نقص را برطرف کنیم//

منبع : روزنامه اعتماد/کد خبر : 212610290494
نظر خود را ارسال نمائید

نام :
آدرس ایمیل :
نظر * :
كد امنیتی : *
 
اگر تصویر ناخواناست را کلیک کنید (اینجا)