جمعه 28 تیر 1398
تاریخ انتشار : 13 دی 1393 - 15:16:15
نفت، زاگرس و توسعه ناپایدار
نفت، زاگرس و توسعه ناپایدار

در طی یک ماه اخیر سه منطقه حفاظت شده در اکوسیستم راهبردی زاگرس به بهانه جاده سازی،انتقال خطوط نفت و گاز و طرح های ناپایدار و کم بازده اشتغال زایی تخریب شده اند؛این در حالی است که لزوم نگهداشت منابع آب و خاک و تنوع زیستی این منطقه که بیش از 10 استان کشور را در خود جای داده امری است که نمی توان به سادگی از کنار آن عبور کرد.آنچه که این روزها بر زاگرس تحمیل می شود حاصل و تداوم بیش از دو دهه مدیریت ناکارآمد،بدون پشتوانه علمی و بدون در نظر گرفتن توان اکولوژیکی این اکوسیستم ارزشمند کوهستانی بوده که در نهایت هزینه تخریب آن برای کشور گران تمام خواهد شد.

در این بین باید به این نکته اشاره کرد که دولت یازدهم در نخستین جلسه شورای عالی محیط زیست برای نجات جنگلهای زاگرسی به ویژه درختان بلوط حساسیت ویژه ای نشان داد و برای اقدامات اجرایی نیز بودجه اختصاصی داده شد اما امروز یک سوال بی پاسخ مانده است؛چگونه از یک سو برای نجات بلوط  های زاگرس در اتاق های در بسته برنامه ریزی می شود و از سوی دیگر در میدان عمل شاهد جولان دادن ماشین آلات جاده سازی و حفاری نفت و گاز هستم؟آنچه که در میان جای تعجب و درنگ دارد عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست کشور در مقابل افزایش تنش های انسان ساخت و البته کاملا آشکار آن هم در دل مناطق حفاظت شده غرب کشور بوده که تداوم این نظارت خنثی به یک مالیات غیر قابل جبران ختم خواهد شد.

نخست منطقه حفاظت شده اشترانکوه در استان لرستان که با وسعتی برابر با 98 هزار هکتار به‌ لحاظ‌ برخورداری‌ از شرایط‌ ویژه‌ اکولوژیکی‌ و توپوگرافی،زیستگاه‌ بسیار مناسبی‌ برای‌ زیستن انواع وحوش‌ به‌ ویژه‌ پستانداران‌ بزرگ‌ بوده و میزبان 195 گونه پرنده، 30 گونه خزنده و پنج گونه دوزیست و پستاندارانی همچون کل و بز،پلنگ،خرس قهوه‌ای و گربه وحشی است،در طول هفته های اخیر میزبان تخریب های بی دلیلی شد که در حال حاضر شدت و عمق آن پنهان مانده است.متاسفانه این منطقه ارزشمند هر از چند گاهی میزبان تعرض های گوناگونی می شود که تنها با یک نظارت اصولی و قاطعانه می توان به ثبات آن دل بست؛در حال حاضر سایه شوم جاده سازی و تخریب منابع زیستی این منطقه در کنار عواملی همچون گردشگری ناپایدار و غیر حرفه ای،تغییر کاربری منطقه حفاظت شده به زمین‌های زراعی و گسترش سایت‌ های پرورش ماهی در حساس ترین نقاط منطقه از دیگر مخاطراتی است که حیات اشترانکوه را تهدید کرده که امروز دیگر با سیاست مماشات نمی توان از کنار این مخاطرات گذشت.

این در حالی است که در یک ماه گذشته اشترانکوه به بهانه توسعه گردشگری میزبان تخریب های کم سابقه و پنهانی بوده که حتی عملیات عمرانی به نزدیکی دریاچه گهر نیز رحم نکرده و سبب از بین رفتن آرامش در این قسمت از این ذخیره گاه ژنتیکی شده است!در روزهای گذشته و بعد از چالش های زیستی اشترانکوه نوبت به منطقه حفاظت شده قلارنگ در استان ایلام رسید تا به جای برقراری ثبات و آرامش شاهد حرکت آزادانه ماشین آلات راهسازی و حفاری برای ایجاد شبکه‌ی انتقال فرآورده های نفتی باشد؛این منطقه حفاظت شده در بین حوزه استحفاظی سه شهرستان ایلام،شیروان چرداول و ایوان قرار داشته و با داشتن حیات وحش غنی همچون کل،بز،قوچ،میش،خرس و پلنگ در کنار پوشش انبوه درختان بلوط سهم بسیار بالایی در تولید آب و هوای سالم داشته و در حقیقت حفاظت،حراست و نگهداشت چنین اکوسیستم ارزشمندی یک اقدام کاملا خردمندانه بوده و باید بیش از پیش برای این امر برنامه ریزی و حساسیت به خرج داد؛این در حالی است که این منطقه نیز از تیغ تیز اقدامات شتاب زده،غیر عقلانی و چشم بسته در امان نمانده و طرحی که می توانست با یک ارزیابی صحیح و کارشناسانه وارد حریم منطقه نشود،در نهایت اسباب تخریب این زیستگاه را فراهم آورد!

این در حالی است که اشترانکوه و قلارنگ تنها از دم تیغ تخریب نگذشتند و در همین یک هفته اخیر منطقه حفاظت شده دنا نیز به عنوان سومین زیستگاه مهم زاگرس مورد هجوم ماشین آلات و تجهیزات راهسازی قرار گرفت تا بلوط های ارزشمند این ناحیه نیز به بهانه عملیات لوله گذاری به جهت انتقال خطوط گاز شخم زده شوند؛این اقدامی است که پس از گذشت پنج سال دوباره و پس از جریمه یک میلیارد تومانی وزارت نفت به جهت نابودی حدود 15 هزار اصله درخت بلوط در منطقه دنا رخ داده و امروز انتظار می رود سازمان حفاظت محیط زیست برای همیشه روند این تخریب های نابخردانه را متوقف سازد!

امروز همگان نیک می دانند که داشته های طبیعی زاگرس درگیر مجموعه ای از تنش های انسان ساخت شده اما ای کاش همه می دانستیم که به طناب پوسیده توسعه ی ناپایدار و طرح های بی بازده اشتغال زا نمی توان امید بست؛باید بدین نکته خردمندانه ایمان بیاوریم که در این سرزمین همان طور که نفت و گاز مهم هستند،بلوط ها هم در تعادل اقتصادی این سرزمین نقش پر رنگی داشته و نباید کم اهمیت جلوه داده شوند.توسعه هنگامی ارزشمند است که بر اساس توان اکولوژیکی سرزمین باشد نه بر پایه طرح های طبیعت ستیزانه و باید همواره این نکته را در نظر داشته باشیم که در کنار نیاز نسلهای آتی به منابع نفت و گاز وجود سرزمینی همچون زاگرس که امنیت غذایی را تضمین می کند هم اولویت است.هر چند امروز زاگرس را تخریب می کنیم تا نفت و گاز در جریان باشد و بلوط ها و سنجاب ها در کمای بی خردی بسوزند،اما از آن روز بترسیم که هزاران بشکه نفت به اندازه یک عدد نان و یک جرعه آب ارزش نخواهد داشت!

محسن تیزهوش/ زیست بوم

نظر خود را ارسال نمائید

نام :
آدرس ایمیل :
نظر * :
كد امنیتی : *
 
اگر تصویر ناخواناست را کلیک کنید (اینجا)